Gdy zaczynamy gorzej widzieć, najczęściej pojawia się pytanie: okulista czy optometrysta? Obaj specjaliści zajmują się narządem wzroku, ale ich zakres pracy nie jest identyczny. Jeśli głównym celem jest dokładne zbadanie refrakcji i dobranie okularów, bardzo często właściwym wyborem będzie optometrysta. Jeśli natomiast pojawia się ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, błyski, uraz albo podejrzenie choroby, potrzebna jest konsultacja okulistyczna. W Polsce optometrysta jest zawodem medycznym, a dobór korekcji optycznej należy do jego kompetencji.
Kto lepiej dobiera okulary, optometrysta czy okulista?
Nie da się uczciwie powiedzieć, że jeden z tych specjalistów zawsze dobiera okulary lepiej. Zarówno okulista, jak i optometrysta mogą zajmować się oceną wady wzroku oraz doborem korekcji, ale w praktyce ich główne obszary pracy są inne.
Optometrysta specjalizuje się przede wszystkim w funkcjonowaniu układu wzrokowego, badaniu refrakcji, widzeniu obuocznym oraz doborze korekcji okularowej i soczewek kontaktowych. Okulista jest natomiast lekarzem. Jego kompetencje obejmują rozpoznawanie i leczenie chorób oczu, diagnostykę zmian w obrębie narządu wzroku, przepisywanie leków oraz wykonywanie lub kwalifikowanie do określonych procedur medycznych.
Jeżeli więc zdrowa osoba chce przede wszystkim sprawdzić, czy potrzebuje nowych szkieł, profesjonalne badanie u optometrysty jest bardzo dobrym wyborem. Jeśli natomiast oprócz pogorszenia ostrości widzenia występują inne niepokojące objawy, lepiej rozpocząć od okulisty.
Czym dokładnie zajmuje się optometrysta?
Optometrysta wykonuje badania funkcji wzrokowych i ustala, jaka korekcja pozwala pacjentowi osiągnąć najlepszą jakość widzenia. Może badać między innymi krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm.
Jego praca nie sprowadza się jednak do pokazania kilku tablic z literami i pytania, czy lepiej widać w pierwszym, czy drugim szkle. Pełne badanie może obejmować ocenę ostrości wzroku, refrakcję, funkcjonowanie obu oczu razem, akomodację i inne parametry potrzebne do właściwego dobrania korekcji.
Optometrysta może także dobierać soczewki kontaktowe i uczyć pacjenta prawidłowego ich zakładania oraz zdejmowania. Warto zwracać uwagę na kwalifikacje osoby wykonującej badanie. Optometrysta jest w Polsce zawodem medycznym.
Czym różni się okulista od optometrysty?
Najważniejsza różnica polega na tym, że okulista jest lekarzem specjalizującym się w chorobach oczu, natomiast optometrysta koncentruje się głównie na funkcjach wzrokowych i korekcji wad refrakcji.
Okulista może rozpoznawać i leczyć między innymi zaćmę, jaskrę, zapalenia, choroby siatkówki czy zmiany związane z urazami narządu wzroku. W okulistyce wykonywane są również zaawansowane badania i zabiegi dotyczące przedniego oraz tylnego odcinka oka.
Optometrysta powinien natomiast rozpoznać sytuację, w której wynik badania lub zgłaszane objawy wymagają konsultacji lekarskiej. Nie zastępuje okulisty w leczeniu chorób.
Można więc powiedzieć, że w prawidłowo funkcjonującym systemie obie profesje powinny się uzupełniać, a nie ze sobą konkurować.
Kiedy iść do okulisty, a kiedy do optometrysty?
Do optometrysty warto umówić się przede wszystkim wtedy, gdy stopniowo pogarsza się ostrość widzenia, obecne okulary przestały zapewniać komfort albo pojawia się problem z widzeniem z bliska lub z daleka.
Dobrym powodem jest również chęć dobrania soczewek kontaktowych albo sprawdzenia, dlaczego podczas pracy przy komputerze oczy szybko się męczą, mimo że nie występują ostre objawy chorobowe.
Do okulisty lepiej udać się wtedy, gdy pojawia się ból oka, silne zaczerwienienie, uraz, nagłe pogorszenie widzenia, podwójne widzenie, błyski, nagły wysyp nowych mętów, ubytki w polu widzenia albo inne nietypowe objawy.
Konsultacja lekarska jest również szczególnie ważna u osób z chorobami mogącymi wpływać na oczy, na przykład z cukrzycą, oraz wtedy, gdy wcześniej rozpoznano chorobę okulistyczną wymagającą kontroli.
Czy badanie wzroku u optometrysty wystarczy?
Jeżeli jesteś osobą bez niepokojących objawów i chodzi przede wszystkim o sprawdzenie wady refrakcji oraz dobranie nowych okularów, badanie u odpowiednio wykwalifikowanego optometrysty może być wystarczające do doboru korekcji.
Nie oznacza to jednak, że takie badanie zastępuje każdą konsultację okulistyczną przez całe życie. Wada wzroku i choroba oka to dwie różne rzeczy.
Można mieć idealnie dobrane okulary i jednocześnie rozwijającą się chorobę, która początkowo nie daje wyraźnych objawów. Dlatego okresowe badanie stanu oczu ma znaczenie szczególnie wraz z wiekiem oraz w przypadku osób z czynnikami ryzyka.
Optometrysta powinien także skierować pacjenta do okulisty, jeżeli podczas badania zauważy nieprawidłowości wymagające diagnostyki lekarskiej.
Czy optometrysta może wystawić receptę na okulary?
Optometrysta może dobrać korekcję i przygotować zapis potrzebny do wykonania okularów. Dobór korekcji jest częścią jego kompetencji zawodowych.
W praktyce dokument po badaniu powinien zawierać parametry potrzebne optykowi do wykonania szkieł. Mogą to być moce sferyczne i cylindryczne, osie oraz dodatkowe wartości zależne od rodzaju korekcji.
Trzeba jednak odróżnić zapis korekcji okularowej od recepty na lek. Optometrysta nie jest lekarzem okulistą i jego uprawnienia nie obejmują leczenia farmakologicznego chorób oka w takim zakresie jak kompetencje lekarza.
Czy optometrysta może źle dobrać okulary?
Tak, tak samo jak błąd może zdarzyć się każdemu specjaliście. Nie oznacza to jednak, że okulary dobrane przez optometrystę są z założenia mniej wiarygodne niż te dobrane przez okulistę.
Na wynik mogą wpływać warunki badania, odpowiedzi pacjenta, doświadczenie osoby przeprowadzającej badanie oraz stan wzroku w danym dniu. Szczególnie trudny może być dobór korekcji przy dużym astygmatyzmie, znacznej różnicy pomiędzy oczami albo zaburzeniach widzenia obuocznego.
Problem nie zawsze wynika z samej mocy soczewek. Okulary mogą być niewygodne również wtedy, gdy źle wykonano pomiary centracji, nieprawidłowo osadzono szkła w oprawie albo oprawa jest źle dopasowana, dlatego jeśli nowe okulary powodują uporczywe bóle głowy, zawroty, podwójne widzenie albo obraz pozostaje niewyraźny, warto zgłosić się na kontrolę.
Czy do nowych okularów trzeba się przyzwyczaić?
Czasem tak. Szczególnie przy większej zmianie korekcji, nowych cylindrach na astygmatyzm lub pierwszych okularach progresywnych mózg potrzebuje czasu na adaptację do nowego obrazu.
Przez pierwsze dni można odczuwać lekkie napięcie, nietypową perspektywę albo wrażenie, że przedmioty mają nieco inne proporcje. Objawy powinny jednak stopniowo słabnąć.
Nie należy natomiast zakładać, że każdy silny dyskomfort jest normalny i trzeba go przeczekać przez kilka tygodni. Jeśli występuje mocny ból głowy, nudności, wyraźne podwójne widzenie albo jedno oko widzi zdecydowanie gorzej, warto szybko skontrolować okulary.
Czasami przyczyną jest nieprawidłowa korekcja, ale równie dobrze problem może dotyczyć wykonania szkieł lub ustawienia oprawy.
Dlaczego badanie komputerowe nie wystarczy do dobrania okularów?
Autorefraktometr, czyli urządzenie wykonujące popularne komputerowe badanie wzroku, jest bardzo pomocnym narzędziem, ale wynik z urządzenia nie powinien być automatycznie traktowany jako ostateczna recepta na okulary.
Pomiar daje punkt wyjścia do dalszego badania. Następnie specjalista wykonuje ocenę subiektywną, podczas której pacjent porównuje różne moce soczewek.
Znaczenie ma również sposób współpracy obu oczu, komfort widzenia i możliwość tolerowania konkretnej korekcji, dlatego profesjonalne badanie refrakcji trwa dłużej niż kilkadziesiąt sekund potrzebnych urządzeniu do wykonania automatycznego pomiaru.
Czy można dobrać okulary tylko w salonie optycznym?
Tak, pod warunkiem że badanie wykonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, na przykład optometrysta. Sam salon optyczny nie jest jednak gwarancją jakości badania. Warto przed wizytą sprawdzić, kto dokładnie będzie wykonywał pomiar.
Istotna jest również różnica pomiędzy optometrystą a optykiem. Optyk zajmuje się przede wszystkim wykonaniem i dopasowaniem okularów zgodnie z otrzymanymi parametrami, natomiast optometrysta wykonuje badanie funkcji wzrokowych oraz dobiera korekcję. W niektórych salonach jedna osoba może posiadać kwalifikacje zarówno optyka, jak i optometrysty.
Czy okulista zawsze dokładniej zbada wzrok?
Jeżeli mówimy o diagnostyce chorób oka, okulista ma zdecydowanie szersze kompetencje lekarskie. Może wykonać lub zlecić badania potrzebne do diagnostyki i rozpocząć leczenie.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy okulista będzie poświęcał więcej czasu na sam dobór okularów niż optometrysta. Optometria jest właśnie dziedziną skoncentrowaną na badaniu refrakcji i funkcjonalnego widzenia.
Dlatego osoba zdrowa, która chce wymienić okulary z powodu zmiany wady, może trafić do optometrysty dysponującego bardzo dużym doświadczeniem w doborze korekcji.
Najważniejsze są więc kompetencje konkretnego specjalisty i cel wizyty, a nie przekonanie, że jeden zawód jest zawsze lepszy od drugiego.
Kiedy pogorszenie wzroku wymaga szybkiej wizyty u okulisty?
Stopniowe pogarszanie ostrości przez kilka miesięcy często wynika ze zmiany refrakcji. Nagła zmiana to zupełnie inna sytuacja. Pilnej oceny wymaga nagła utrata lub silne pogorszenie widzenia, szczególnie w jednym oku. Podobnie należy traktować pojawienie się zasłony lub ciemnego obszaru w polu widzenia, nagłych błysków, dużej liczby nowych mętów albo silnego bólu oka.
Nie są to typowe objawy zwykłej zmiany mocy okularów. W takiej sytuacji nie należy umawiać się wyłącznie na dobór nowych szkieł i czekać, czy problem minie po zmianie korekcji. Potrzebna jest ocena lekarska, ponieważ część chorób narządu wzroku wymaga szybkiego postępowania.
Czy dziecko powinno iść do optometrysty czy okulisty?
U dzieci sytuacja wymaga większej ostrożności, ponieważ układ wzrokowy nadal się rozwija. Przy pierwszych niepokojących objawach, zezie, podejrzeniu niedowidzenia, nagłym pogorszeniu widzenia albo innych problemach zdrowotnych rozsądne jest rozpoczęcie diagnostyki u okulisty dziecięcego. W zależności od problemu w dalszą opiekę mogą być zaangażowani także optometrysta i ortoptysta.
U małych dzieci do prawidłowego określenia refrakcji może być potrzebne badanie po zastosowaniu kropli czasowo wyłączających akomodację. O konieczności i sposobie wykonania takiego badania decyduje lekarz. Nie warto więc przenosić prostego schematu postępowania z dorosłego pacjenta bezpośrednio na kilkuletnie dziecko.
Jak często badać wzrok?
Nie ma jednego odstępu odpowiedniego dla wszystkich. Młoda, zdrowa osoba ze stabilną wadą może potrzebować kontroli rzadziej niż pacjent po 60. roku życia, osoba z cukrzycą czy pacjent z rozpoznaną jaskrą.
Jeżeli nosisz okulary, dobrym sygnałem do kontroli jest pogorszenie widzenia, częste mrużenie oczu, bóle głowy podczas pracy wzrokowej lub coraz większa trudność z czytaniem.
Nie warto jednak czekać wyłącznie na wyraźne objawy choroby. Niektóre schorzenia okulistyczne przez długi czas mogą rozwijać się bez zauważalnego pogorszenia ostrości widzenia, dlatego dobór okularów i kontrola zdrowia oczu powinny być traktowane jako dwa powiązane, ale nie identyczne elementy dbania o wzrok.
Jak wybrać dobrego optometrystę?
Warto sprawdzić przede wszystkim jego kwalifikacje zawodowe i to, czy badanie ma charakter kompleksowy, a nie ogranicza się do automatycznego pomiaru urządzeniem.
Dobry specjalista powinien przeprowadzić wywiad, zapytać o charakter pracy, obecne okulary, dolegliwości oraz sytuacje, w których występują problemy ze wzrokiem.
Ważna jest również gotowość do skierowania pacjenta do okulisty, jeśli podczas badania pojawią się objawy sugerujące chorobę. Optometrysta nie powinien próbować rozwiązywać każdej nieprawidłowości poprzez zwiększenie lub zmniejszenie mocy szkieł.
Optometrysta czy okulista przy pierwszych okularach?
U zdrowej osoby dorosłej bez dodatkowych dolegliwości można rozpocząć od pełnego badania optometrycznego. Optometrysta określi wadę, sprawdzi funkcjonowanie wzroku i dobierze odpowiednią korekcję.
Jeśli jednak nigdy wcześniej nie wykonywano kompleksowego badania stanu oczu, warto również pamiętać o okresowych kontrolach okulistycznych. Szczególnie dotyczy to osób starszych oraz pacjentów obciążonych chorobami przewlekłymi.
Odpowiedź na pytanie, kto lepiej dobiera okulary, optometrysta czy okulista, zależy więc przede wszystkim od problemu. Do samego precyzyjnego doboru korekcji optometrysta jest specjalistą bardzo dobrze przygotowanym. Okulista jest natomiast właściwym wyborem, gdy trzeba ocenić zdrowie oka, rozpoznać chorobę lub rozpocząć leczenie. Najlepszy model opieki nie polega na wybieraniu jednego specjalisty na zawsze, lecz na korzystaniu z kompetencji obu wtedy, gdy rzeczywiście są potrzebne.
Źródło: www.dlanastolatek.pl
